8/28/2009

Yeni Kodlar

Ali Akay

İçinde yaşamakta olduğumuz toplumsal vaziyetteki sosyolojik meseleleri takip ettiğimizde kaozmatik işaretlerin var olduğunu izleyeceğiz. Her şeyin yerinden çıktığı ve de yerine oturması güç göründüğü günümüzde işaretlerin nereden geldiğini, nasıl yer değiştirdiğini takip etmek için sadece hayal ve gerçek arasındaki ayrımın yok olmasından, postmodern bir durumdan söz etmek yetmeyecek; aynı zamanda, gerçeğin de işaretlerinin yerinden çıktığını görmek için alışmaya çalışacağız. Çivisi çıkmış dünyada Türkiye’nin soruları arasında sadece ‘ilerici ve gerici kimdir ?’ veya ‘etnik bir anayasa mı yoksa vatandaşlık anayasası mı ?’ cevaplarını alamamakla durmuyoruz aynı zamanda kodsuzlaşmış, işaretlerinin yeriden oynadığı bir toplumsalın içinde yaşadığımızı fark ediyoruz.

Okuduğumuz gazete haberlerine bir göz atmakla yetindiğimiz zaman bile çok ciddi sorunların olduğu Türkiye ve dünyadaki bazı sıcak bölgelerin nerede ve ne vaziyette olduğunu sormayı uluslararası ilişkiler uzmanlarına bıraktığımızda, daha başka sorulara bakmaya doğru yöneldiğimizde bile en azından hemen kutsal ve kutsal-dışının, dini ve ladininin içiçe geçmiş olduğunu görüp biraz şaşırmamak elde değil gibi gözükmekte.

Bir bir bakalım işaretlerin nasıl kodsuzlaştığına veya nasıl başka kodlara sahip olmaya başladığına: Air France uçağıyla seyahat ederken uçak yolcularının yarısının ‘Helal yemek’ yemeyi internetten işaretleyerek arzulamalarının yanında bu müslümanların kıyafetlerine baktığınızda biraz şaşırıyorsunuz: Kimisi yanmış ve mini etekli ve başı açık, kimisi göçmen ve üçüncü nesil çocuğu olarak omuzları askılı elbise giyen kızlar; kimisi Amsterdam camiiyle Paris seyahatinin düzenlendiği bir turda Disneyland’ı gezdiklerini ve cami tarafından düzenlenen bu olağanüstü eğlenceli seyahatin yine helal yemeklerle donandığını duymak artık bizi şaşırtmamalı. Üstelik de bu seyahat sırasında okuduğunuz gazetelerde Karacaahmet mezarlığının girişinde bir ‘burjuva camii’ inşa edildiğini; bunun ‘ayak kokusu duymak istemeyenlerin rahat rahat camiye gidebilecekleri bir ortamın yaratılması için yapıldığını duyduğunuzda, bu cami inşaatinden sonra Arap Emirlikleri ülkelerinden yeni cami işaası tekliflerini duyduğunuzda ve de üstelik eğlence dünyasının simalarının bu işletme içinde yer aldıklarını okuduğunuzda şaşırmamak gerekecek. Yeni postmodernleşen toplumsal vaziyetin ticari meşruluk zemini buna el vermekte.

İftarın yaklaşmakta olduğu bu sene, İstanbul’un eğlence dünyasının en güzide yerlerinden bazılarının mail ile yolladıkları çağırılardan gelen işaretlerde İstanbul Boğazının en eğlenceli mekanlarında artık iftar kutlamalarını, oruç bozma şatafatını sıklık ve rahatlıkla gerçekleştirebileceğinizi duymak bize hayret verici olmayacak. Şaşırtıcı olan oralara sadece oruç bozmaya gidecek olan bazı şık hanımların gözlerindeki ifadenin ‘hayret’ ifadesi ile kaplı olmasında ibaret. Estetik cerrahların birörnek elinden çıkma ‘hayret ifadeli bakışların’ imanının Boğaz akşamlarının serinliğinde getirileceğini görmek bize sadece şaşırtıcı gelmekle kalmayacak, aynı zamanda yüreğimize su serpecek. En azından rahat ve konforlu, lezziz bir iftar sofrasında İstanbul burjuvazisinin birbirlerine baka baka oruç bozacaklarını düşünmek kadar güzel hislerle kaplı yüreğimiz başka sorunlara bakmaya, onları düşünmeye zahmet etmeksizin duygulanacak. Dersaadette Boğaziçi köprüsünün altından düğün kutlamaları için atılan havai fişekleri artık dört bir yandan duyulan ezan seslerine karışmakta.